Kim Jong-un ölürse Kuzey Kore’de neler yaşanacak?

195

17 Kasım 1986 tarihli New York Times gazetesi ‘Kim Il Sung, at 74, Is Reported Dead’’ (74 yaşındaki Kim Il Sung’un öldüğü rapor edildi) manşeti ile okurlarının karşısına çıkmıştı. Fakat Kore Demokratik Halk Cumhuriyeti kurucusu Kim hala yaşıyordu ve ölümünden önce 8 yıl kadar daha ülkeyi yöneten isim oldu. Kuzey Kore medyası 19 Aralık 2011 tarihinde Kim’in oğlu ve halefi olan Kim Jong Il’in öldüğünü duyurdu. Jong Il’in 17 Aralık 2011’de öldüğü bilgisine ulaşıldı.

Kim ailesinin sağlık durumları gibi konular dünyanın Kuzey Kore dışında geri kalanı için bugün bile gizemini koruyan bir konu. Son günlerde Kim Il Sung’un torunu olan ve Kuzey Kore’yi yöneten Kim Jong-un’un kardiyovasküler tedavi sırasında sağlık durumunun kötüleştiği ve kalp ameliyatı olduğu gibi söylentiler yayılmaya başladı.

Kim Jong-un’un sağlık durumu hakkında net bir bilgi yok. Kuzey Kore’yi yöneten liderlerin kişisel sağlık durumları hakkındaki bilgiler ülkedeki en gizli detaylardan biri olma özelliğini her zaman olduğu gibi bugün de koruyor. Fakat Kim Il Sung, Kim Jong Il gibi Kuzey Kore liderlerinin ölüm haberlerinin dünyaya veriliş yöntemine baktığımızda Kim Jong-un’un hala yaşıyor olabileceği tahminine ulaşıyoruz. Kim Jong-un bir tedavi sürecinden geçiyor ya da yaşamını yitirmiş olabilir. Fakat ABD, Güney Kore ve Japonya gibi Kuzey Kore ile ihtilaflı olan ülkeler Kim Jong-un’un sağlık sorunlarına ilişkin endişelerden daha çok mevcut Kuzey Kore liderinin yerine hangi Kim’in göreve geleceği ile ilgili.

Kuzey Kore liderlerinin vefat haberleri dış dünyaya nasıl servis ediliyor?

Kuzey Kore’de olup biten birçok olay hakkında bilinenler çok kısıtlı ya da yok denecek kadar az. Kim ailesinin ölüm haberleri dış dünyaya genellikle vefatın gerçekleşmesinden 48 saat sonra duyuruluyor. Kim Jong Il’in ölüm haberini Güney Kore ve ABD istihbaratı bile Kuzey Kore medyasının resmi duyurusu ile öğrenmişti. 

Kim Jong-un ölmemiş fakat ülkeyi yönetecek kadar sağlıklı değilse bile böyle bir durumda Kuzey Kore liderliği için mutlaka bir halef önceden belirleniyor. Kuzey Kore’de hükümet 2008 yılında kalp krizi sebebiyle yaşamını yitiren Kim Jong Il’in ölümünü dış dünyadan bir süre saklamıştı. Kuzey Kore’nin bu tip gelişmeleri gizli tutmasında en büyük sebep, ABD’nin 2003 yılında dönemin Irak lideri Saddam Hüseyin’in biyolojik silahlar ürettiği iddiası ile Irak’ı işgal etmesiydi. Kim Jong Il, ABD’nin Kuzey Kore’yi tıpkı Irak benzeri bir işgal planı ile hedef alabileceği endişesini taşıyordu. Kim Jong Il, Kuzey Kore’nin altmışıncı yıl kuruluş töreninde gerçekleştirilen askeri geçit törenine katılmamıştı. Kuzey Kore için son derece önemli olan bu etkinlikte Kim Jong Il’in yer almaması dikkatleri ülkeye çevirmişti. Kim Jong Il’in kalp ameliyatında görev aldığı öğrenilen Fransız doktor Francois-Xavier Roux Kuzey Kore liderinin akıbetini açıklamış ve ardından doktorun açıklaması Kuzey Koreli makamlarca doğrulanmıştı.

Kim Jong Il hakkında belki de en tuhaf iddia Japon bir uzman tarafından yapılmıştı. İddiaya göre Kim Jong Il 2003 yılında diyabet sebebiyle yaşamını yitirmiş ve o tarihten resmi ölüm tarihi olan 2008 yılına kadar bir başka Kim Jong Il kılığına girerek Kuzey Kore’yi yönetmişti.

Yeni tip koronavirüs COVID-19 salgını sebebiyle zaten kısıtlı haller dışında girişin yasak olduğu Kuzey Kore’ye her türlü ulaşım imkanı durmuş durumda. Kim Jong-un’un tedavisi için ülke dışından yabancı bir doktorun getirildiğine kanıt olabilecek herhangi bir uçuş da tespit edilmedi. Bu durumda geriye şu seçenek kalıyor: Kim birdenbire hastalandı ve acil olarak tedavi gereksinimi duydu. Kim Jong-un kamuoyunun karşısına son olarak geçtiğimiz 11 Nisan tarihinde çıkmıştı. Dört gün sonra Kuzey Kore takviminin de en önemli tarihi olan ve dedesinin doğum günü olarak kabul edilen 15 Nisan’da kamuoyunun karşısına çıkmaması tüm dikkatleri yine ülkeye çekti. 14 Nisan gecesinde gerçekleştirilen güdümlü nükleer füze testinde de yer almaması sıra dışı bir gelişme olarak değerlendirildi.

Kuzey Kore Kim Jong-un’un sağlık durumuna ilişkin iddiaları yalanladı

Kuzey Kore medyası tüm bu iddiaların aksine Kim Jong-un’un normal günlük rutin yaşamına devam ettiğini rapor etti. 20 Nisan’da Kim Jong-un’un, Küba Devlet Başkanı Miguel Mario Diaz-Canel Bermudez’e tebrik mesajı yolladığı bilgisi verildi. Fakat bu süre içerisinde Kim Jong-un’a ait herhangi bir görüntü paylaşılmadı.

ABD Başkanı Donald Trump 18 Nisan tarihinde yaptığı basın açıklamasında Kuzey Kore Lideri Kim Jong-un’dan iyi bir mesaj aldığını söylese de Kore Demokratik Halk Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı Trump’ın mesaj açıklamasını yalanladı ve Kim Jong-un’un Trump’a herhangi bir mesaj göndermediğini söyledi. Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada Trump ve Kim arasındaki ilişkinin siyasi sebepler uğrunda istismar edilmemesi gerektiği uyarısı yer aldı. Trump’a uyarı niteliğindeki bu mesaj Kuzey Kore diplomasi alanında uzman olan isimler tarafından son derece tuhaf olarak nitelendirildi. Bu durum Kim Jong-un’un dinleniyor olabileceği fakat emirleri hala veren merci olarak hareket ettiği şeklinde yorumlandı.

1986 yılında yaşamını yitiren Kim Il Sung’un ölüm haberi Kuzey Kore ve Güney Kore sınırında yer alan silahsızlandırılmış bölge’deki hoparlörler aracılığıyla duyurulmuştu. Bu yöntem ABD ve Güney Kore ordusunun Kuzey Kore liderinin ani ölümüne nasıl karşılık vereceklerini test etmek için yapılmış olabileceği şeklinde yorumlanmıştı. 

Kuzey Kore’nin yeni lideri kim olacak?

Kim Jong-un’un sağlık durumu hakkında net bir haber olmasa da ölümü durumunda yerine geçecek isim Kim hanesi soyundan gelen ve Paektu kanını taşıyan bir kişi olacak. Kim Jong-un’un ölümü durumunda yerine en güvendiği yardımcısı ve kız kardeşi olan Kuzey Kore İşçi Partisi Propaganda Dairesi Birinci Başkan Yardımcısı Kim Yo-jong geçecek gibi görünüyor.

Aslına bakılırsa Kim Yo-jong’un Kuzey Kore lideri olması uluslararası barış için Kim sonrası en iyi yönetim senaryosu olarak görülüyor. Yine de yönetim dinamikleri tam olarak bilinmeyen Kuzey Kore’nin yeni durumda nasıl bir tavır alacağına dair net bir fikir birliği de yok.

Kuzey Kore’nin yeni varisi Kim Yo-jong